Geschiedenis

Ontstaan van de diergroep
In het dierenrijk vormen de knaagdieren de grootste groep zoogdieren.
Omdat veel van deze knaagdieren nogal klein zijn en vaak vrij onzichtbaar in de natuur leven, valt de omvang van deze groep niet zo op. Een klein aantal knaagdiersoorten is in de loop van de tijd door de mens tot huisdier gemaakt.
De cavia is één van die knaagdiersoorten die in het verre verleden door de mens zijn gedomesticeerd. Pas veel later is de cavia een geliefd huisdier geworden die in de kleindierliefhebberij een nog steeds groeiende populariteit kent.
Dit komt omdat het rustige en gemakkelijk tam te krijgen dieren zijn die in of op een beperkte ruimte gehouden kunnen worden. Bovendien vormt de verzorging geen probleem en ze planten zich snel voort, waardoor er een groot aantal verschillende rassen zijn ontstaan.
Al deze eigenschappen zorgen ervoor dat de belangstelling voor de cavia toeneemt en veel mensen dagelijks plezier beleven aan het houden en verzorgen van cavia’s.


Een prachtige driekleur cavia

Domesticatie
De oudste Zuid-Amerikaanse knaagdieren die we kennen leefden in het Oligoceen, de periode tussen 40 en 35 miljoen jaren geleden. Zij kunnen worden afgeleid van de Noord-Amerikaanse Parawydae en zijn blijkbaar pas na de scheiding tussen Noord- en Zuid Amerika via de eilandenketens in Zuid-Amerika terecht gekomen.
Gezien hun lichamelijke kenmerken kunnen deze oligocene knaagdieren heel goed de voorouders zijn geweest van de huidige cavia-achtige knaagdieren.

In Zuid-Amerika leven nog steeds talrijke cavia's en cavia-achtigen in het wild. Ze verschillen nogal in gewicht en grootte. De kleinste weegt ongeveer 200 gram en de grootste heeft een lengte van wel 130 cm.
Alle soorten hebben een naar verhouding grote kop en aan de voorpoten vier en aan de achterpoten drie tenen met brede kromme nagels. Het zijn allemaal teengangers en ze lijken in hun manier van lopen vaak op elkaar.
In tegenstelling tot andere knaagdieren kunnen tamme cavia's niet klimmen en op hun achterpoten staan. Ook gebruiken ze hun voorpoten niet om het voedsel vast te houden.
Al deze afzonderlijke groepen en soorten cavia-achtige knaagdieren hebben zich aangepast aan uiteenlopende woongebieden en levenswijze. Wel hebben ze allemaal nog dezelfde tandformule.

Er zijn op dit moment acht soorten wilde cavia's bekend, waarvan de Cavia aperea het meest voorkomt.
Zes soorten worden genoemd als de voorouders van onze tamme cavia (Cavia porcellus).
Deze cavia werd ongeveer 500 jaar geleden al als een gedomesticeerd dier gehouden van Noordwest Venezuela tot centraal Chili. Lang voordat de Spanjaarden Zuid-Amerika veroverden werd de huiscavia door de Azteken en Inca's in de hutten gehouden. Aangenomen wordt dat de Inca’s in het gebied dat we nu Peru noemen al meer dan 3000 jaar geleden de cavia hebben gedomesticeerd. De cavia's bij de Inca's bezaten al verschillende kleuren.
Ze dienden als offerdieren voor de goden (donkere exemplaren) en als voedsel (licht gekleurde exemplaren) op bepaalde feestdagen.
De cavia maakte deel uit van het gezin en liep vrij door de hut rond. Een hoge drempel verhinderde het binnen komen van water en het weglopen van de cavia's.

Er bestaat in het wild geen cavia porcellus en de afstamming is nog niet bekend.
Mogelijk zijn ze uit kruisingen ontstaan van wilde soorten. Ook is het mogelijk dat ze zich in het wild niet meer hebben kunnen handhaven en al lang geleden zijn uitgestorven.
De tamme cavia onderscheidt zich van zijn in de vrije natuur levende verwanten door de plompe ronde bouw van de kop en lichaam.
Bij de huisdierenvorm is vooral de vacht bijzonder uiteenlopend ontwikkeld. Ook in het inwendige van het lichaam zijn bij de domesticatie veranderingen opgetreden.
Want terwijl de tamme cavia's nu al eeuwen lang worden verzorgd door de mens met voedzame, veel water bevattende kost, moeten de in het wild levende exemplaren vaak een harde strijd om het bestaan voeren.

Biodiversiteit
Bij biodiversiteit denken wij vanuit de kleindierliefhebberij aan het bewaren van de in het verleden ontstane rassen met hun gebruikswaarde voor de mens.
In de loop der tijd zijn er vele rassen tamme cavia’s ontstaan met een grote verscheidenheid in kleuren en beharingsoorten. De vele liefhebbers en fokkers van cavia’s hebben hiervoor gezorgd. Daarnaast zijn er in de commerciële vleesproductie al meer dan tien speciale vleesrassen ontwikkeld.
De nutwaarde van de tamme cavia ligt in het plezier dat veel mensen hebben in het houden en fokken van deze dieren.
De nutwaarde van de vleescavia’s ligt in de commerciële productie van een bijzondere vleessoort.
Het bewaren van wat ooit is ontstaan is belangrijk omdat een domesticatieproces nooit herhaald kan worden. Een groot aantal liefhebbers en fokkers zorgt daarvoor.