Voeding en verzorging

Intro
In de vrije natuur zoeken cavia’s zelf hun kostje bij elkaar en zij weten precies wat ze niet moeten eten. Worden cavia’s als huisdier gehouden dan is de verzorger verantwoordelijk voor een uitgebalanceerd dieet zodat de dieren gezond blijven en niet te vet worden.
Dit hoofdstuk geeft in het kort informatie over de voeding van cavia’s.

Voeding voor volwassen dieren
De cavia is een planteneter met een zeer lang spijsverteringskanaal. De cavia is ook een lastige en kieskeurige eter.
Belangrijk in de voeding van de cavia is vitamine C. Elke dag moet via het voer 20-40 milligram vitamine C opgenomen worden. Dit is nodig om de cavia een enzym mist om in het lichaam vitamine C aan te maken.
Let bij het geven van caviavoer altijd op de uiterste houdbaarheidsdatum, omdat vitamine C maar beperkt houdbaar is.

Een cavia eet ongeveer 30-40 gram krachtvoer per dag. Kijk op de verpakking en reken uit hoeveel fruit en groente het dier dan nog moet hebben. Bij een complete brokjesvoeding is het niet nodig om extra vitamine in de vorm van druppels toe te voegen aan het voer. Overdaad kan ook schadelijk zijn.
Wel moeten drachtige en herstellende dieren extra vitamine C (40 mg.) in hun dagelijkse voeding hebben. Dit kan in de eerste plaats via het voeren van fruit en groente, maar ook met tabletten of druppels. Let er bij de druppels op dat er geen vermenging is met andere vitamines.
Het beste is om de druppels of de tabletten direct in de bek toe te dienen, zodat zeker is dat de cavia deze heeft binnen gekregen.

Naast de brokjesvoeding moet de cavia ook groenten en fruit eten. Alles wat de cavia wil eten is goed. Hoeveel ervan wordt opgegeten bepaalt het dier zelf.
Er is wel een groot verschil in voedingswaarde, dus zoek eens op hoeveel uw cavia hiervan dan moet eten. Wees voorzichtig met ui, prei en dergelijke groenten omdat deze groenten darmproblemen en buikpijn kunnen veroorzaken.
Onmisbaar voor de cavia is elke dag een portie hooi van goede kwaliteit.

De cavia eet ongeveer 80 maaltijden per etmaal. Elke dag wordt de hoeveelheid voer gegeven voor de gehele dag, vers water en ruim voldoende hooi.
Cavia’s kunnen in tegenstelling tot andere dieren niet tegen vasten en moeten dus altijd ruim voldoende voer hebben. Ze eten in verhouding tot hun lichaam evenveel als een middelgroot konijn en dat is veel. Verwijder altijd het niet opgegeten groenvoer.
Naast het basisvoer mag altijd een versnapering worden gegeven, maar dit mag niet ten koste gaan van het basisvoer.
Geef iedere keer wat anders, dan is het iedere keer weer een verrassing wat er te eten is.
Uiteraard mag vers drinkwater nooit ontbreken.

Voeding voor jonge dieren
Al enkele dagen na de geboorte gaan jonge cavia’s, hoewel ze ook gezoogd worden, mee-eten van het voer voor de volwassen dieren.

Voerbakken
Brokjesvoer wordt gegeven in stevige zware (stenen) voerbakken. Deze bakken worden niet gemakkelijk omgegooid. Elke dag wordt de voerbak schoongemaakt.

Drinkbakken
Drinkwater wordt aangeboden met een drinkfles. Vervuiling van het drinkwater komt dan nauwelijks voor.
De drinkfles wordt ook elke dag schoongemaakt.

Omgaan met dieren
De cavia moet elke dag worden verzorgd maar bovendien ook de nodige aandacht krijgen. De verzorging bestaat uit het controleren en bekijken van het dier. Het dier moet een schone en droge neus en ogen hebben.
Bij gladharen moet de beharing glad aanliggen en zoveel mogelijk glans vertonen en het dier moet een vitale indruk maken. Bovendien moet de cavia zich normaal gedragen, goed tonen dat het graag voer wil hebben en zeker niet apathisch in een hoekje blijven zitten.

Elke dag wordt ook gecontroleerd of de ontlasting de juiste vorm heeft.
Diarree verraadt zich snel door de herkenbare geur en dit moet onmiddellijk worden behandeld.

Het hok of de kooi moet minimaal eenmaal per week helemaal worden schoongemaakt. Het is aan te raden om na het schoonmaken het hok of de bak ook nog te desinfecteren.

Langhaar cavia’s moeten regelmatig geborsteld worden. Deze cavia’s kunnen ook gewassen worden met een milde shampoo. Een goede honden- of kattenshampoo voldoet in de meeste gevallen prima.
Voor langharen is een crèmespoeling en/of conditioner vaak nodig om de droge haarpunten te voeden. Hiermee wordt voorkomen dat de haarpunten afbreken. Ook een anti-klitshampoo kan veel problemen voorkomen.

Een cavia die naar de show gaat moet vaker worden gewassen om de huid en haren in een optimale conditie te houden. Langhaar exemplaren worden hierbij in de zogenaamde papillotten ingepakt die iedere dag opnieuw worden ingedraaid.
Gaat u niet naar de tentoonstelling of gaat u met de dieren fokken dan is het aan te raden om de beharing wat in te korten, vooral aan de achterzijde.

Er zijn soms luie cavia’s die niet opstaan als ze plassen en op deze wijze zichzelf bevuilen. Dit komt vooral voor bij grote zware zeugen en deze dieren moeten dus regelmatig gewassen worden om huidirritatie te voorkomen.
Lange nagels moeten regelmatig worden geknipt. De zachte ondergrond waarop onze dieren lopen verhindert dat de nagels voldoende slijten.
Oren en de vetklier worden ook regelmatig nagekeken en zonodig schoongemaakt. De vetklier is op de achterhand te vinden en vooral beren kunnen hier last van hebben.

Beren kunnen ook last krijgen van een verzakking van de endeldarm. Bij de anus verzamelt zich een klont ontlasting die de verzorger regelmatig moet uitdrukken. Wordt dit niet gedaan, dan ontstaat er een verstopping.
Controleer of de tanden goed afslijten en handel onmiddellijk als hier iets mis mee is. Het regelmatig wegen van de cavia geeft soms eerder dan het oog kan zien aan dat het dier iets mankeert.
Controle op ongedierte zoals haarmijten, haarluizen, schimmels en schurftmijten moet ook een regelmatige terugkerende handeling zijn.

Het hanteren van een cavia is niet zo moeilijk en na enig oefenen gaat het prima.
Schuif voorzichtig een hand onder de buik en leg de andere hand op de rug. Zorg er voor dat de cavia met zijn kop naar u is gericht en houd hem zo dicht mogelijk tegen uw lichaam aan. Dit ervaart de cavia als een veilig gevoel. Hij zal dan stil zitten en rustig zijn. Als de cavia is opgepakt staan de voorvoeten op uw pols en hangen de achterbenen naast uw hand. Is het dier niet volkomen rustig dan kunnen we hem of haar meer op zijn gemak stellen door middel van zacht aaien en praten.
Pas wel op dat er geen onverwachte bewegingen of plotselinge harde geluiden worden gemaakt, want dan wil de cavia onmiddellijk wegvluchten.

Cavia en konijn
Al is het voor de meeste fokkers wel duidelijk dat er grote verschillen zijn in de voeding van cavia’s en konijnen, toch komen we bij hobbyisten en zelfs in dierenwinkels tegen dat ze met hetzelfde voer verzorgd worden.
Er is echter geen voer te bedenken waarbij beide dieren optimaal tot hun recht komen.
De specifieke eigenschappen van caviavoeding worden in dit artikel belicht.

Vitamine C
Cavia's kunnen net als mensen geen vitamine C in het lichaam aanmaken. Het is dus nodig dat vitamine C in voldoende mate in caviavoer aanwezig is.
De benodigde hoeveelheid voer voor volwassen cavia’s ligt op ca. 30 tot 50 gram per dag. Een richtlijn is dat een cavia per dag 15 tot 20 mg vitamine C binnen moet krijgen.
Voor zieke, drachtige en zogende dieren ligt de behoefte duidelijk hoger, tot wel 40 mg per dag.
Uitgaande van een productieve cavia die een behoefte heeft van 35 mg vitamine C en dagelijks 50 gram voer tot zicht neemt, dient er in het voer 700 mg/kg werkzame vitamine C te zitten. Vitamine C moet dagelijks worden gegeven, omdat een cavia deze stof niet kan opslaan in het lichaam.

Vitamine C in de voeding
Vele soorten groenvoer zijn een prima bron van vitamine C.
De gehalten vitamine C variëren wel sterk per soort groenvoer. Het is daarom zeker bij fokdieren veiliger om vitamine C via het krachtvoer aan te bieden.
In bovenstaand rekensommetje zagen we al dat er in het uiterste geval minimaal 700 mg werkzame vitamine C per kilo voer aanwezig moet zijn. De vitamine C, scheikundig ascorbinezuur genoemd, die in caviavoer gebruikt wordt is echter zeer instabiel.
Al direct na productie is ongeveer 40% van de op het etiket vermelde waarde verloren gegaan. De verdere mate van verlies van de werking van vitamine C is afhankelijk van de bewaring. Bij droge en koele bewaring zal de vitamine C het minst teruglopen.
Voor huiscavia’s die niets hoeven te presteren ligt de behoefte aan vitamine C lager dan voor fokdieren, maar we kunnen gerust stellen dat voeders met minder dan ca. 1500 mg/kg (instabiele) vitamine C niet compleet zijn. Bij zulke voeders is het bijvoeren van vitamine C houdend groenvoer of het verstrekken van vitamine C supplementen dus van belang.

Hooi en groenvoer
Hooi is een heel belangrijk onderdeel van de caviavoeding. Het maagdarmkanaal van de cavia heeft behoefte aan vezelrijk materiaal en hooi kan in die behoefte voorzien.
Kies voor hooi dat vers ruikt en niet stoffig, schimmelig of muf is. Bij een tekort aan vezels in de voeding kunnen conditieproblemen, waaronder haaruitval, optreden.
Hooi wordt door cavia’s rustig en verspreid over de dag opgenomen en is daarmee een mooie afleiding voor de diertjes. Dagelijks een plukje hooi voor de cavia kan de basis zijn van een goede verzorging. De hoeveelheid hooi moet ook niet overdreven worden.
Als vers groenvoer kunnen verschillende producten dienen, denk aan paardebloem, klaver en gras. Bepaalde groenten en fruit zoals boerenkool, wortelen en appel zijn ook geschikt. Bepaalde koolsoorten kunnen voor gasvorming zorgen en zijn minder gewenst.

Praktisch voedingsadvies
Cavia's hebben een gevoelig maagdarmkanaal en met voederomschakelingen moet men dus voorzichtig zijn. Overschakelen op een ander krachtvoer kan het beste in tien dagen, waarbij het aandeel nieuw voer dagelijks met 1/10 wordt verhoogd.
Geperst korrelvoer heeft voor tentoonstellingscavia’s de voorkeur boven gemengd voer. Wordt er gemengd voer verstrekt, dan is het van belang dat bij elke voerbeurt de vorige portie op is.
Zorg voor dagelijks vers water, ook wanneer er veel groenvoer gevoerd wordt.
De waterbehoefte van een cavia is ca. 50-100 ml water per dag, natuurlijk wel afhankelijk van de mate van activiteit en omgevingstemperatuur.

Geen knaagdiervoer of konijnenvoer
Alle knaagdieren hebben andere voedselbehoeften. Geef daarom geen algemeen knaagdiervoer aan uw cavia’s.
Algemeen knaagdiervoer wijkt op verschillende punten af van ideaal caviavoer en het vitamine C gehalte is meestal veel te laag voor cavia’s.
Konijnenvoer is ook niet optimaal voor cavia’s. De afwezigheid van vitamine C en de aanwezigheid van (vaak) veel luzerne en maïs zijn daarvoor de belangrijkste redenen.
Het voeren van konijnenvoeders met coccidiostatica (anticoccidiose middelen) kan voor de cavia zelfs fataal zijn.