Geschiedenis

Ontstaan van de diergroep
Hoenders en dwerghoenders (in de volksmond kippen en krielkippen genoemd) worden al heel lang door mensen gehouden. Er is bijna geen plek op de wereld waar geen kippen en krielkippen voorkomen of kunnen leven. Vooral de grote kippen worden bedrijfsmatig gehouden om hun eierproductie of vleesproductie.
Daarnaast worden kippen en krielkippen ook al heel lang als liefhebberij gehouden. Kippen, groot of klein, zijn gezellige actieve dieren, zien er prachtig uit, vertonen een interessant gedrag en leveren geregeld een ei. Geen wonder dus dat zo veel mensen kippen houden voor eigen plezier.


Zijdehoenders, een heel oud ras

Domesticatie
Al onze kippen zijn vrijwel zeker nazaten van het Rode Boshoen (of Bankivahoen).
De domesticatie begon ongeveer 6000 jaar geleden in de Indusvallei. Uit opgravingen in 1989 blijkt echter dat 2000 jaar eerder in China ook al kippen werden gehouden.
Door selectie en kruisingen ontstonden rassen of werden rassen gecreëerd die aangepast waren aan eigenschappen van de streek en/of aan de wensen van de mens. Vooral de Romeinen brachten lichtere kippenrassen naar onze streken. Kippen werden toen hoofdzakelijk voor het vlees gehouden, liepen vrij rond en scharrelden zelf hun kostje bij elkaar, deels uit afval.


Het Rode Boshoen

De echte domesticatie is pas begonnen toen kippen sierkippen werden en later ook echte nutrassen.
Aan het einde van de 19e eeuw was er een landbouwcrisis. Veel West Europese boeren schakelde toen over op de pluimveehouderij die daardoor in een stroomversnelling kwam. Tussen 1850 en 1925 ontstond het merendeel van de nut- en sierrassen die wij nu kennen.


Friese hoenders zilverkleurig: een oud-Hollands hoenderras

Nutrassen zijn weer verdeeld in productierassen, slachtrassen en combinaties daarvan. Voorbeelden zijn de beroemde Leghorns, een legras bij uitstek, of de Barnevelder, een prima legras dat daarnaast ook nog een heerlijke bout opleverde. Een voorbeeld van een specifiek Nederlands slachtras is de Noord Hollandse Blauwe die in de omgeving van Purmerend speciaal gefokt werd voor de Amsterdamse fijnproevers.
Deze nuthoenderrassen zijn in de huidige bedrijfsmatige pluimveehouderij verdrongen door nuthybriden. Dit zijn geen rassen maar kruisingen voor de bio-industrie.

Een Barnevelder-ei is in een supermarkt niet gemakkelijk te vinden. Ook sierrassen zijn soms al honderden jaren oud. Het waren toen de rassen voor de elite en ze kostten een aantal maandlonen van een gewone arbeider. Op deze manier werd voorkomen dat deze sierrassen door de gewone man werden gehouden.
Voorbeelden van typische sierkippen zijn de Hollandse Kuifhoenders, de Nederlandse Baardkuifhoenders en de Nederlandse Sabelpootkrielen.


De Groninger Meeuw, ook een bekend oud-Hollands hoenderras

Liefhebbers en fokkers zorgen er voor dat ook nu nog die prachtige sierrassen en oorspronkelijke nutrassen behouden blijven.

Biodiversiteit
Nederland kent ruim vijfentachtig hoenderrassen en even zoveel dwerghoenderrassen. De meeste krielkippen zijn verdwergingen van de grote kippen. We kennen echter ook een aantal zogenaamde oorspronkelijke krielrassen. Van deze krielrassen bestaat geen grote tegenhanger. Biodiversiteit is de som van genetische varianten en is sinds de milieuconferentie van de VN in 1992 in Rio de Janeiro een begrip.

 


Biodiversiteit

Ook onze kippen en krielkippen zijn een erfgoed uit een ver verleden en maken een belangrijk deel uit van deze biodiversiteit en moeten daarom gekoesterd worden.
Veel landen waaronder ook Nederland hebben de conventie van Rio ondertekend en daarmee verklaard zich in te zetten voor het behoud van deze biodiversiteit. Dat houdt ook in dat zij kleindierliefhebbers, die zich daarvoor inzetten, ondersteunen met middelen en mogelijkheden en voorlichting geven aan niet-liefhebbers over acceptatie van het natuurlijke gedrag van onze kippen.


Nederlandse Baardkuifhoen